विरामचिन्ह.
क्र | चिन्हाचे नाव | चिन्ह | केव्हा वापरतात | उदाहरण |
1 | पूर्ण विराम | . | 1 ) विधान किंवा वाक्य पूर्ण झाले हे दाखवण्यासाठी 2 ) शब्दांचा संक्षेप दाखवण्यासाठी आद्याक्षरांपूढे | तो घरी गेला . ता. क. ताजा कलम |
2 | आर्धविराम | ; | 1 )दोन छोटी वाक्य उभयान्वयी अव्ययांनी जोडलेली असतात | ढग खूप गर्जत होते ;पण पाऊस नाही. |
3 | स्वल्प विराम | , | 1 )समान वाक्ये निराळी दाखविण्याकरता. 2) एकाच वाक्यात दोन पेक्षा अधिक शब्द आले असता.
| हुशार , अभ्यासू , खोडकर, सुरेश इकडे ए, |
4 | अपूर्णविराम | : | वाक्याच्या शेवटी तपशील द्यायचा असल्यास | पुढील विद्यार्थी नापास झाले: 1,2,12, |
5 | प्रश्नचिन्ह | ? | प्रशनार्थक वाक्याच्या शेवटी . | तू केव्हा आलास? |
6 | उद्गारवाचक चिन्ह | ! | उत्कट भावना व्यक्त करताना ती दाखविणाऱ्या शब्दाच्या शेवटी वापर होतो | अरेरे ! तो पडला अरेरे ! तो फसला |
7 | अवतरण चिन्ह | “ “ | एखाद्या वाक्यावर जोर द्यावयाचा असल्यास एखाद्याच्या व्यक्तीचे तोंडचे शब्द जसेच्या तसे घेतले असता . | तो म्हणाला “मी येईन “ |
8 | संयोगचिन्हे | – | दोन शब्द जोडताना ओळीच्या शेवटी शब्द अपुरा असल्यास | विद्यार्थी – भंडार |
9 | अपसार चिन्ह | – | बोलता बोलता विचार मालिका तुटल्यास स्पष्टीकरण द्यायचे असल्यास
| मी तिथे गेलो, पण- |
| चुकीचे वाक्य | बरोबर वाक्य | वापरलेले चिन्ह आणि स्पष्टीकरण |
|---|---|---|
| तू कोठे जातोस. | तू कोठे जातोस? | प्रश्नचिन्ह (?): वाक्यात प्रश्न विचारला असेल तर शेवटी पूर्णविराम न देता प्रश्नचिन्ह द्यावे. |
| बापरे केवढा मोठा साप | बापरे! केवढा मोठा साप! | उद्गारचिन्ह (!): भीती, आश्चर्य यांसारख्या तीव्र भावना व्यक्त करणाऱ्या शब्दानंतर उद्गारचिन्ह लागते. |
| राम लक्ष्मण आणि सीता वनवासात गेले. | राम, लक्ष्मण आणि सीता वनवासात गेले. | स्वल्पविराम (,): एकाच जातीचे अनेक शब्द लागोपाठ आल्यास त्यांना वेगळे करण्यासाठी स्वल्पविराम वापरतात. |
| तो म्हणाला मी येईल. | तो म्हणाला, “मी येईल.” | दुहेरी अवतरण (” “): बोलणाऱ्याच्या तोंडचे शब्द जसेच्या तसे सांगताना दुहेरी अवतरण चिन्हाचा वापर होतो. |
| गड आला पण सिंह गेला. | गड आला; पण सिंह गेला. | अर्धविराम (;): दोन छोटी वाक्ये ‘पण’, ‘परंतु’ सारख्या अव्ययांनी जोडताना पहिल्या वाक्याच्या शेवटी अर्धविराम देतात. |
| लोकमान्य टिळकांनी सांगितले स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे. | लोकमान्य टिळकांनी सांगितले, ‘स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे.’ | एकेरी अवतरण (‘ ‘): एखाद्याच्या प्रसिद्ध वाक्यावर किंवा शब्दावर जोर देताना एकेरी अवतरण चिन्ह वापरतात. |
| वि पु काळे हे प्रसिद्ध लेखक आहेत | वि. पु. काळे हे प्रसिद्ध लेखक आहेत. | पूर्णविराम (.): नावाचा संक्षेप (Initial) लिहिताना अक्षरापुढे पूर्णविराम देणे आवश्यक आहे. |
| पुढील वस्तू आणा साखर चहा पावडर दूध. | पुढील वस्तू आणा : साखर, चहा पावडर, दूध. | अपूर्णविराम (:): वाक्याच्या शेवटी तपशील किंवा यादी द्यायची असल्यास अपूर्णविराम वापरतात. |
| प्रेम विवाह ही आजकाल सामान्य गोष्ट आहे. | प्रेम-विवाह ही आजकाल सामान्य गोष्ट आहे. | संयोगचिन्ह (-): दोन शब्द जोडताना किंवा ओळीच्या शेवटी शब्द अपुरा राहिल्यास हे चिन्ह वापरतात. |
मराठी व्याकरण विराम चिन्ह यांची उदाहरण आणि स्पष्टीकरण
Marathi vyakaran viram chinh aane spashtikaran aane udaharan