काळ
सर्वात महत्त्वाचे काम वाक्यामध्ये क्रियापद करते. आपल्याला वाक्याचा काळ क्रियापदामुळेच समजला जातो. काळाचे प्रमुख तीन प्रकार आहे. वर्तमानकाळ भूतकाळ भविष्यकाळ
काळ कसा ओळखायचा ? वाक्यात क्रियापद एकटेच आले असेल तर तो कोणता ना कोणता साधा काळ असतो.
थोडक्यात पुढील प्रमाणे पाहू .
१. वर्तमानकाळ (Present Tense)
स्पष्टीकरण: जेव्हा क्रियापदाच्या रूपावरून क्रिया आता (सध्याच्या वेळी) घडते आहे असा बोध होतो, तेव्हा त्याला वर्तमानकाळ म्हणतात. यात क्रियेची सध्याची स्थिती समजते.
| क्र. | वर्तमानकाळातील उदाहरणे |
|---|---|
| १ | मी रोज व्यायाम करतो. |
| २ | गाय दूध देते. |
| ३ | मुले मैदानावर खेळतात. |
| ४ | आई स्वयंपाक करत आहे. |
| ५ | पक्षी आकाशात उडतात. |
२. भूतकाळ (Past Tense)
स्पष्टीकरण: जेव्हा क्रियापदाच्या रूपावरून क्रिया पूर्वीच घडून गेलेली आहे असा बोध होतो, तेव्हा त्याला भूतकाळ म्हणतात. ही क्रिया घडून काही वेळ किंवा दिवस उलटलेले असतात.
| क्र. | भूतकाळातील उदाहरणे |
|---|---|
| १ | काल खूप पाऊस पडला. |
| २ | रामने आंबा खाल्ला. |
| ३ | आम्ही परवा चित्रपट पाहिला. |
| ४ | तिने सुंदर गाणे गािले. |
| ५ | त्याने स्पर्धा जिंकली. |
३. भविष्यकाळ (Future Tense)
स्पष्टीकरण: जेव्हा क्रियापदाच्या रूपावरून क्रिया पुढे (येणाऱ्या काळात) घडणार आहे असा बोध होतो, तेव्हा त्याला भविष्यकाळ म्हणतात. यात क्रिया अजून घडलेली नसते, ती नियोजित असते.
| क्र. | भविष्यकाळातील उदाहरणे |
|---|---|
| १ | मी उद्या गावाला जाईन. |
| २ | तू परीक्षेत नक्की यश मिळवशील. |
| ३ | आम्ही संध्याकाळी बागेत खेळू. |
| ४ | पाऊस पडल्यावर शेतकरी पेरा करेल. |
| ५ | तो मोठेपणी डॉक्टर होईल. |
वरील काळाच्या तीन प्रकारावरून खालील काळाचे चार उपप्रकार पडतात ते पुढील प्रमाणे
| काळाचा उपप्रकार | वर्तमानकाळ | भूतकाळ | भविष्यकाळ |
|---|---|---|---|
| १. साधा (Simple) | मी पत्र लिहितो. | मी पत्र लिहिले. | मी पत्र लिहीन. |
| २. अपूर्ण (Continuous) | मी पत्र लिहित आहे. | मी पत्र लिहित होतो. | मी पत्र लिहित असेन. |
| ३. पूर्ण (Perfect) | माझे पत्र लिहून झाले आहे. | माझे पत्र लिहून झाले होते. | माझे पत्र लिहून झाले असेल. |
| ४. रीती (Habitual) | मी पत्र लिहित असतो. | मी पत्र लिहित असे. | मी पत्र लिहित जाईन. |
लक्षात ठेवण्यासाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स.
- साधा काळ: यात फक्त एकच क्रियापद असते.
- अपूर्ण काळ: यात मुख्य क्रियापदाला ‘त’ प्रत्यय असतो आणि सोबतीला ‘आहे/होतो/असेन’ ही सहाय्यक क्रियापदे असतात.
- पूर्ण काळ: यात क्रिया पूर्ण झालेली असते (उदा. खाल्ला आहे, गेला होता).
- रीती काळ: यात क्रिया वारंवार घडण्याची किंवा ती एक सवय असल्याची रीत समजते.
काळ आणि त्यांची उदाहरणे
| क्र. | उदाहरण | काळाचा प्रकार |
|---|---|---|
| १ | सूर्य पूर्वेला उगवतो. | साधा वर्तमानकाळ |
| २ | त्याने सुंदर कविता लिहिली. | साधा भूतकाळ |
| ३ | मी उद्या गावाला जाईन. | साधा भविष्यकाळ |
| ४ | आई स्वयंपाक करत आहे. | अपूर्ण वर्तमानकाळ |
| ५ | मुले मैदानावर खेळत होती. | अपूर्ण भूतकाळ |
| ६ | आम्ही सिनेमा पाहत असू. | अपूर्ण भविष्यकाळ |
| ७ | माझे जेवण झाले आहे. | पूर्ण वर्तमानकाळ |
| ८ | पाऊस पडून गेला होता. | पूर्ण भूतकाळ |
| ९ | त्याने अभ्यास केला असेल. | पूर्ण भविष्यकाळ |
| १० | तो दररोज व्यायाम करत असतो. | रीती वर्तमानकाळ |
| ११ | आजी आम्हाला गोष्टी सांगत असे. | रीती भूतकाळ |
| १२ | मी नेहमी खरे बोलत जाईन. | रीती भविष्यकाळ |
| १३ | पक्षी आकाशात उडतात. | साधा वर्तमानकाळ |
| १४ | काल खूप पाऊस पडला. | साधा भूतकाळ |
| १५ | तू नक्कीच परीक्षेत पास होशील. | साधा भविष्यकाळ |
| १६ | विद्यार्थी अभ्यास करत आहेत. | अपूर्ण वर्तमानकाळ |
| १७ | तो रडत होता. | अपूर्ण भूतकाळ |
| १८ | आम्ही उद्या फिरत असू. | अपूर्ण भविष्यकाळ |
| १९ | गुरुजींनी धडा शिकवला आहे. | पूर्ण वर्तमानकाळ |
| २० | त्याने पत्र लिहिले होते. | पूर्ण भूतकाळ |
| २१ | सायंकाळपर्यंत ते घरी पोहोचले असतील. | पूर्ण भविष्यकाळ |
| २२ | शेतकरी कष्ट करत असतो. | रीती वर्तमानकाळ |
| २३ | लहानपणी मी खूप खेळत असे. | रीती भूतकाळ |
| २४ | तो नियमितपणे येत जाईल. | रीती भविष्यकाळ |
| २५ | वारा सुटला आहे. | पूर्ण वर्तमानकाळ |
अभ्यासासाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स.
- त असतो / त असते: रीती वर्तमानकाळ.
- त असे: रीती भूतकाळ.
- त जाईल / त जाईन: रीती भविष्यकाळ.
- त आहे / त होते: अपूर्ण काळ.
- ला/ली/ले + आहे / होते: पूर्ण काळ.
Pingback: Tense and Types of Tense in Marathi 2024